Başarı, Kariyer, Plan

Plan Yapma Teknikleri

Hedefimizi belirledikten sonra, hedefimizi gerçekleştirmenin hayatımızda nasıl değişiklikler yapacağı hakkında düşündük. Daha sonrasında ise, hedefimizle şu anki durumumuz arasında duran engelleri tek tek belirledik.  Artık hedefimizi de bu hedefe ulaşmak için aşmamız gereken engelleri de çok iyi biliyoruz. Şu an bulunduğumuz noktaya (A) noktası diyelim, hedefimiz de (B) noktasında duruyor diyelim. (A) ve (B) noktaları arasında da daha önce neler olduğunu açık olarak belirlediğimiz engellerimiz duruyor. İşte bu engelleri kimi zaman çözerek, kimi zaman üzerinden atlayarak, kimi zaman da etrafından dolaşarak, (A) noktasından (B) noktasına en kısa sürede ve en etkili yoldan ulaşmamızı sağlayacak rotaya başarı planı diyoruz. Bu yazıda başarı planı nasıl yapılır sorusuna cevap vereceğiz.

Hayat size her zaman kolay ve rahat bir çalışma ortamı sunmayacaktır. Eğer, öyle olduğunu düşünüyorsanız, derhal yaptığınız ne varsa bırakın ve tekrar düşünün. Zira, eğer böyle bir durum içindeyseniz, muhtemelen yavaş yavaş dibe çöküyorsunuz.

Hayatın zorlukları ile karşılaştığımız noktada, dışarıdaki insanların telkinlerine ve yol göstermelerine daha açık hale geliriz. Bu tavsiyeler bazı durumlarda yardımcı olsa da özellikle rekabetçi eğitim ve iş ortamlarında çok da yararlı olmayabileceklerdir. Sizin bir plan dahilinde hareket etmeniz, sizi insanların kötü niyetli olabilecek telkinlerinden koruyacaktır. Zira, dışarıdakiler ne derse desinler, siz başarı planı doğrultusunda hareket ettiğiniz sürece nereye doğru yol aldığınızı bileceksiniz. Üç aylık planınıza her baktığınızda, ulaşmak istediğiniz son noktanın ne olduğunu hatırlarsınız ve bu vesileyle dışarıdakilerin yol göstermesinin sizi bu hedefe daha da yaklaştırıp yaklaştırmayacağını da kolaylıkla anlarsınız.

Aynı şekilde, bazen hayatta ani değişiklikler olabilir. Ancak, bizler bulunduğumuz konumu kaybetmemek için karşımıza çıkan değişiklikleri fırsat olarak görüp peşinden gitmek yerine, bulunduğumuz konuma sıkı sıkıya bağlanmayı seçeriz. Buna karşılık, başarı planı yaparak hareket edersek, artık tek tek ağaçları değil, bütün ormanı aynı anda gördüğümüzden, karşımıza çıkan fırsatları derhal değerlendirebiliriz. Unutmayın ki, hepimizin hayatında her gün onlarca fırsat beliriyor, ancak bunların fırsat olduğundan bile habersiz hayatımızı devam ettiriyoruz. Planlama, bize bu fırsatların hepsini kuşbakışı görmek, ortaya çıktığı anda zaman kaybetmeden fark etmek ve eğer planımızla uyumluysa, tutarlı kararlar alarak bu fırsatların peşinden gitme yeteneğini ve cesaretini verir.

Özellikle, yıllar ilerleyip sorumluluklarımız arttıkça, bu planlama faaliyetini yapmak bize büyük kolaylık sağlayacaktır. Zira, birden fazla sorumluluk alanımız olduğunda, gün içerisinde aldığımız kararlar için uzun uzadıya düşünme fısatımız olmaz. Eğer, üzerinde düşünülmüş ve iyi hazırlanmış bir planımız varsa, günlük kararları alırken vakit harcamamıza gerek kalmayacaktır. Zira, böyle bir durumda, karar mekanizmamız bunun planımızla uyumlu olup olmadığına bakacak ve uyumluysa yapmamıza, değilse yapmamamıza karar verecektir.

Planlama, geleceği bugünden kafanızda canlandırmamıza yardımcı olur. Planımızı oluşturduğumuzda, gelecekte belirsiz bir nokta olarak duran hedefimiz, daha görünür ve ulaşılabilir bir mesafede belirir. Gelecekte neler olacağını bilemediğimiz için, elbette ki bu uzaklık zaman içinde bizim olduğumuz yere yaklaşıp uzaklaşabilir, ama her zaman bir deniz feneri gibi gitmemiz gereken yönü gösterecektir.

Planın Vadesi

Başarı planı yaparken, akla gelen sorulardan bir tanesi, yaptığımız planın ne kadar bir süre için olması gerektiğidir. Bu süre kişiden kişiye değişebilir. Ben, üç aylık (90 günlük) bir süre dilimini temel alarak planlamamı yapıyorum. Üç aylık süre, bana hem ulaşılması daha kolay hedefler veriyor, hem de hedefime ulaşmam için gereken süreyi öngörülebilir hale getiriyor. İnsanoğlunun doğası gereği, yaptığımız çalışmanın sonuçlarını en kısa zamanda görmek istememiz sebebiyle, kısa vadeli planlamalar uzun vadeli (1-2 yıl) planlamalara nazaran daha uygulanabilir ve tekrarlanabilir oluyor.

Bu durum, tabi ki daha uzun vadeli hedeflerimizin olmasına engel değil.  Eğer, hedefimiz üç aydan daha fazla sürecek bir yolculuğu gerektiriyorsa, hedefimizi bir ekmeği dilimler gibi, üç aylık dilimlere ayırabilir ve ilk dilimden başlayarak 90 günlük planlamamızı yapmaya başlarız.

90 günlük planlar yaptığımızda, sadece bu 90 günü değil, bunu takip eden 2-3 yılı da düşünmüş oluruz. Zira, bu 90 gün içerisinde yapmayı hedeflediklerimiz esasında takip eden yıllarda tamamlamak istediğimiz daha büyük bir planın parçalarını oluşturmaktadır.  Bunu bilmek yeterlidir, 90 günün ötesini düşünürken o günlerin planlamasını bugünden yapmamıza gerek yoktur. 90 günlük periyod bizim daha uzun vadeli planlarımızı parçalara bölüp incelediğimiz bir düzen oluşturur.

Peki Nasıl Plan Yapacağım?

Öncelikle başarı planı için dikkatinizi toplayabileceğiniz bir zaman ayırmalıyız. Planlama için gereken zamanı bulduktan sonra, bir kâğıt üzerinde, bu konu için geliştirilmiş uygulamalarda veya bilgisayarda bir dokümanda planımızı yapabiliriz. Bu yaptığımız, hayatımızı tamamen değiştirebilecek güçte bir çalışma olduğundan, hak ettiği değeri vermemiz bizim menfaatimize olacaktır. Etrafımızda konsantrasyonumuzu bozabilecek ve bizi bu çalışmanın gerektirdiği ilgiden alıkoyabilecek ne varsa kurtulmalıyız.  Cep telefonumuzdan bir süre ayrı kalacağız, ama sanırım daha büyük başarılar yakalamak için bunu bir süre yapabiliriz.

Ben, bu çalışmayı halen kâğıt üzerinde yapmayı yeğliyorum, zira kâğıt kolay ulaşılabilir olması, ucuz olması ve bilgisayar programlarının sınırlarına bağlı olmaması sebebiyle bu planlamayı daha hızlı ve kolay yapmamı sağlıyor. Ama benim bu tür konularda zaman zaman eski kafalı davrandığımı hesaba katarsak, planı bilgisayar ortamında yapmanın da hiçbir zararı yok. Aklınızdan çıkarmayın, başarı planı yapma pratiği zaman alacaktır. Ancak, bu uğurda harcadığımız zamanı kesinlikle zaman kaybı olarak görmemeliyiz.  Belki de yıllardır yaptığımız en kârlı ve en akıllıca işi yapıyoruz. Planımızı oluşturmak ve günün koşullarına göre revize etmek bazen sıkıcı olsa da, günlük koşturmaca içinde asil gayemizi gözden kaçırmamak için çok önemli ve gerekli bir yere sahiptir.

Artık hedefimizin ne olduğunu biliyoruz. Hedefimizi neden istediğimizi, bu hedefin hayatımızda yapacağı değişiklikleri de biliyoruz ve bu bize büyük bir motivasyon sağlıyor. Hedefimiz tam karşımızda duruyor, ama hedefimiz ile aramızdaki engelleri de biliyoruz ve gözden kaçırmıyoruz. Planımızı yapmaya başlamadan önce, bu engellere son bir göz atıp, başarı planı yapmaya başlayalım.

Planlama Teknikleri

Her başarı planı yapıldığı anda büyük ve güzel beklentilerle yapılır. Kimse, zaten başarılı olmayacak diyerek plan yapmaz. Ancak, planımızın başarı şansını artırmak için takip edebileceğimiz birtakım teknikler var ve bu teknikler planımızı yaparken bize yol gösterici olacaktır.

Parçalara Bölme

Çoğu zaman hedeflerimiz çok çekicidir, ancak nereden başlayacağımızı bilemeyiz. Büyük ve nereden başlayacağımızı bilmediğimiz soyut hedeflerimizi somut hale girmek için ilk adımı hedefimiz ile aramızdaki engelleri belirlerken atmıştık. Şimdi bu engelleri planımızın içine eyleme geçirilecek öğeler halinde yerleştirmeye başlayacağız.

Esasında, bu bize 90 günlük planımızın içinde daha kısa vadeli (örneğin 7 günlük) tamamlanabilir küçük hedefler verecektir. Bunlar bizim kısa vadeli hedeflerimiz ve planlarımızdır ve bir araya geldiklerinde 90 günlük ana planımızı ve 90 günlük hedefimizi oluşturur. Bu haftalık planımızı zaman zaman (2-3 günde bir) güncelleyip gerçek hayattaki durumumuza uyarlarız.

Bu 7 günlük plan, ana planımız olan 90 günlük planın ilk 7 gününü oluşturur. Bu yöntemle, 90 planımızı da 7 günlük alt planlara bölmüş oluruz. Yani diğer bir deyişle, asıl hedefimizi önce 90 günlük ana plana aktarmış, daha sonra bu planı da 7 günlük alt planlara bölmüş oluruz. Bu bize, ilk başta ısıramayacak büyüklükteki hedefimizi, yiyebileceğimiz kadar küçük parçalara bölmüş oluruz. Tabi ki 7 günlük plan ve 90 günlük plan birbirinden bağımsız değildir; birinde meydana gelen değişiklik veya gecikme mutlaka diğerini de etkileyecektir. Dolayısıyla, her iki plan da yürüdüğümüz yolda bize yön gösterdiğinden, her zaman gözümüzün önünde ve ulaşılabilir bir durumda olmalıdır.

Artık 90 günlük ve 7 günlük planlarımız hazır olduğuna göre, bunu günlük yapılacaklar listesine dökmek zor olmayacaktır. Günlük yapılacaklar listesi, 7 günlük planımızı tamamlamamız için her gün atmamız gereken her bir adımı gösterir. Günlük yapılacaklar listesini yaparken, ben Google Keep’i kullanıyorum. Bu, Google’ın tamamen ücretsiz sağladığı bir hizmet ve günlük yapılacaklar listesini hızlı bir şekilde hazırlamamıza ve gerektiğinde değişiklikleri kolayca gerçekleştirmemize yardımcı oluyor.

Günün sonuna geldiğimizde, 7 günlük planımız ışığında sonraki günün yapılacaklar listesini oluşturacağız. Günlük yapılacaklar listemize, hem iş ve eğitimle ilgili hem de kişisel olarak yapmamız gereken bütün yapılacaklarımızı yazabiliriz. Tabi gün içerisinde, bu yapılacaklar listesine eklemeler ve listeden çıkartmalar yapmamız gerekebilir; ama sonraki gün yapacaklarımızı önceden yazılı olarak görmemiz, sonraki güne psikolojik olarak hazırlar ve belirsizlik dolayısıyla strese girmemizin önüne geçer.

Modelleme

Başarı planı yapmakta en etkili yönetimlerden birisi de modelleme yöntemidir. Modelleme yönteminde, gerçekleştirmek istediğimiz hedefi hali hazırda gerçekleştirmiş olan birisini bulmamız gerekmektedir. Bu kişiye şu anda ulaşmak istediğimiz hedefe ulaşmak için neler yaptığını sorabiliriz. Daha sonra, yapmamız gereken tek şey bu kişinin yaptıklarını tekrarlamak olacaktır.

Biliyorum bu yazdıklarım size çok basit gelebilir. Eğer bu iş böyle oluyorsa, o zaman herkes başarılı olurdu da diyebilirsiniz. Size cevabım evet olacaktır. Eğer herkes egolarından kurtulup, gerçekleştirmek istediği hedefi gerçekleştirmiş olan insanların fikirlerini sorabilseydi ve onların yol göstericiliğini alçak gönüllülükle kabul edebilseydi herkes başarılı olurdu. Bu çok basit görülen hareketi yapmak oldukça zordur.  Zira, bizler doğamız gereği başarıyı illa ki kendimize özel ve daha önce hiç kimsenin denemediği yollardan yakalamak isteriz. Size bir şey söyleyeceğim. Bu düşünce büyük bir saçmalıktan başka bir şey değil.

Başarıyı yakaladığınız sürece kimse nasıl yakaladığınızı düşünmez. Örneğin, bir futbol maçında yanlışlıkla atılan bir gol ile mükemmel güzellikte jeneriklik bir gol aynı değerdedir. Hiçbir hakem, bu gol çok güzeldi bunu üç sayalım demeyecektir. Bu sebeple, egolarınızdan kurtulun. İşyerinde bir arkadaşınız çok mu başarılı, bir gün onu çay veya kahve içmeye götürün ve ona sorun. Ne yapıyorsun? Nasıl yapıyorsun? Bunlar çok basit sorular, ama cevapları size başarıya giden yolda kısa yolu gösterecektir.

Bunu bir yemek tarifleri kitabı gibi de düşünebilirsiniz. Yemek yapmayı hiç bilmeseniz de yemek tarifleri kitabını açıp, beğendiğiniz bir tanesini orada yazılanlara harfiyen uyarak yaptığınızda o yemeği yapmış olursunuz. Bunun için Amerika’yı yeniden keşfetmenize gerek yok ve inanın ki bu hayalinizdeki bütün hedefler için işe yarayacak bir yöntemdir. Eğer birisi yaptıysa, siz de aynı adımları takip ederek yapabilirsiniz.

Örnek olarak, yıllar önce, orta okul yıllarında derslerim çok kötüydü ve o zaman maalesef modelleme yönteminden de haberim yoktu. Günün birinde, kimya öğretmeni, sağ olsun, Volkan senden adam olmaz diye sınıfın önünde beni azarlayınca, hayatın o şekilde geçmeyeceği kanaatine vardım. Bugün bile halen bunu diyen öğretmenime dua ederim.

Bunun üzerine, sınıftaki sürekli olarak iyi notlar alan ve öğretmenin gözde öğrencilerinden birine, ona birkaç sorum olacağını söyledim ve ona nasıl çalıştığını, günde kaç saat çalıştığını, sınavlara nasıl hazırlandığını sordum. Tabi, o yaştaki çocuklar arasında bu şekilde ciddi meselelerin konuşulması alışıldık olmadığı için, benim sorularım eminim başta çok saçma gelmiştir. Ama arkadaşım bana yardımcı oldu ve sorularıma büyük bir içtenlikle yanıt verdi. Ben de bu noktadan sonra üzerime düşeni yaptım ve içine hiçbir yorum katmadan sadece onun söylediklerini harfiyen yaptım. Bu yaptıklarım, beni başarıya götürecek mi diye düşünmedim veya acaba boşuna mı uğraşıyorum diye tasalanmadım. Sadece bir bilgisayar gibi, verilen komutu yerine getirdim. Sonuç ne mi oldu? Okulda yıldan yıla artan bir başarı yakaladım. Üniversite sınavında da oldukça iyi bir puan aldım ve hep girmek istediğim üniversitede ve bölümde okuma fırsatı buldum.

Gariptir ki, etrafımızda hedeflerini gerçekleştiren insan sayısı çok azken, akıl veren çok bulunur. Eğer siz dinlemeye istekliyseniz, herkes size hayat tecrübelerini aktarmak için yarışır. Fakat, bu akıl vermek için istekli olanlar, genelde hedeflerine ulaşamamış ve başarısız olup mücadelesini yarı yolda bırakmış insanlardır. Bu insanların tavsiyeleri bazen size çok mantıklı gelebilir ve sanki bu tavsiyelere uyulursa başarının kesin olduğu izlenimini doğurabilir. Ancak, sizin bu tavsiye denizi içinde aramanız gereken gerçek dünyada başarı ile taçlandırılmış tavsiyelerdir.

Modellemenin, birçok basamağı birden atlayıp başarıya kısa yol oluşturmasının sebebi de tam olarak budur. Başarılı olmuş insanları dinleyerek, havada asılı kalan bir tavsiyeyi değil başarıya giden yolu izlemiş olursunuz. Kendisi başarılı olmamış ve sizin hedeflerinizi kendi de gerçekleştirememiş insanların tavsiyelerini kesinlikle almayın ve mümkünse bu kişiler tavsiye vermeye kalktıklarından onların yanından uzaklaşın. Bu insanlar, ancak ve ancak sizin yarı yolda kalmanızı sağlayacak tavsiyeler vereceklerdir. Sizin hedefiniz yarı yolda kalmak değil, istediğinizi elde etmektir. O zaman, kaybedenlerin tavsiyelerini kesinlikle dinlemeyin.

Bu dediğimi, spor kulüplerinde de görmek mümkündür. Siz ne kadar yatırım yaparsanız yapın, başınızdaki antrenör eğer başarılı olmak nedir bilmiyorsa veya daha önce başarılı olmuş antrenörleri araştırıp incelemiyorsa, başarılı olması ihtimali çok düşüktür. Böyle durumlarda, gelen başarılar genellikle tesadüfi, bir kerelik başarılar olmaktadır. Başarılı olmuş büyük antrenörleri incelediğinizde, hepsinin deneyimli ve daha da önemlisi başarılı antrenörlerin yanında piştiğini görürsünüz. Yanında yetiştikleri başarılı antrenörler, yıllar içinde yüzlerce farklı strateji üzerinde çalışmış, başarılı olanları tutmuş, başarısız olanları ise elemiştir. İşte, başarılı hocalardan alınan bu süzülmüş altın değerindeki başarı sırlarına kendi deneyimlerini de katarak ilerleyen antrenörler kendi başarılarını da yakalarlar.

İnsanların tavsiye almak hususunda yaptıkları büyük bir hata, tavsiyeyi genelde kendileri ile aynı veya benzer hedefleri olan ama bu hedeflere ulaşamamış insanlardan almalarıdır. Bu tarz tavsiyeler dinlemesi çok ilginç olsa da, beş para etmez. Zira, bu insanlar size nasıl hedefe ulaşılırı değil, kendi akıllarındaki planı anlatırlar. Ayrıca çoğu zaman rekabet dolayısıyla, ulaşmayı düşlediğiniz hedeften olmadık tavsiyelerle vazgeçirmeye çalışırlar. Hedefe ulaşmamış, sizinle aynı durumda olan insanlarla saatlerce konuşmak yerine, sizin düşlediğiniz hedefe ulaşmış insanlarla ayaküstü konuşmak bile çok daha yararlıdır. Kendinizle aynı seviyede olan, sizinle aynı hedeflere yönelmiş insanlarla arkadaş olun, onlarla zaman geçirin, ama iş hedefinize ulaşmak için tavsiye almaya geldiğinde, kendi seviyenizdekilere değil, daha yukarıdakilere bakın. Onlar, sizin hedeflerinize bir defa eriştiklerinden, ellerinde çok önemli bir bilgi vardır.  Bu bilgiyi, onlarca defa deneyip yanılarak kendiniz de bir ihtimal bulabilirisiniz, ama eğer bunun daha kolay bir yolu varsa neden bu kolay yolu seçmiyorsunuz?

Modelleme, çok basit bir mantık üzerine kurulu mükemmel bir tekniktir. Ancak, hayatta farklı sebeplerle modelleme yapmadığımız için boşa harcadığımız zaman ve para inanılmaz boyuttadır. Bugünden tezi yok, kafanızdaki hedefi gerçekleştirmiş olan insanları bulun ve onlara bu hedefe ulaşabilmek için ne yaptıklarını sorun.  Söylediklerini bir tarafa not edin. Sizin istediklerinizi yapmış insanların hayatlarını anlatan kitapları alın ve anlatılanları dikkatlice okuyun. Bundan sonrası çok kolay, yapmanız gereken sadece size söylenenleri sorgulamadan yapmak. Sonuçları derhal görmeye başlayacaksınız. Başarıya ulaşmanız çok yakın.

Bir Cevap Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.